“Hâlbuki korkulacak hiçbir şey yoktu ortalıkta / Her şey naylondandı o kadar / Ve ölünce beş on bin birden ölüyorduk güneşe karşı…”[1]

Turgut Uyar’ın Dizeleriyiz (Kolektif, Bence Kitap, Mart 2014, Ankara) farklı yazarlar tarafından Turgut Uyar için, Turgut Uyar’a yazılmış on metinden oluşuyor. Bu metinlerin derlenişinde güdülen temel kaygı, –kitabın adının da vurguladığı gibi– Turgut Uyar ve şiirinin Haziran Direnişi’nde sokakta yeniden ve yeniden canlanması olsa da elbet her yazar kendi kaygılarıyla, kendi tarzıyla yaklaşmış şaire. Bu da her metinde Uyar’a başka bir yerden, başka bir gözle bakmaya olanak sağlıyor.

“Uyumsuzluk, sonsuzluk ve hüzün serüvenini özetleyen üç kavramdır. Ona göre, ‘her insan bir uyumsuzluktu ölü olmayınca.’ Sonsuzdan bir önceki sayının adını sorgular: ‘diyelim sonsuz eksi bir / sonsuz eksi bir / hayatın adıdır bu.’”[2]

Kitapta farklı yönleriyle ve farklı yollardan peşine düşülen şairin, şiirin temel özellikleri de ortaya konur böylece: sıkıntı, uyumsuzluk, zaman, yalnızlık, çoğu umutsuzluk ve anlamsızlıkla damgalanan ama kendini öne sürmekten vazgeçmeyen direniş, isyan.

Uyar şiirinin Haziran’da sokaklarda nefes alır olması, renklerini ortaya dökmesi bundandır. Turgut Uyar’ın şiirinde öne çıkan bu yönler, bu kaygı ve sıkıntılar Haziran’da bizleri sokaklara döken sıkıntılardır. Uyar’ın umutsuz direnişi, Haziran’ın umut vaat eden direnişidir.

İşte, Turgut Uyar’ın Dizeleriyiz, bu bağlamda öne çıkan ve kitaplıkta özel bir yeri hak eden kitaplardan. Keşke redaksiyonuna daha çok zaman ve dikkat ayrılsaymış; okuma keyfimiz tashih yapmakla bölünmeseymiş…

Kitabın yeni basımlarında bu sorunun halledileceğini umduğumu not düşmek isterim. Ama kitabın hakkını da vermeliyim:  Turgut Uyar – ve şiir – okuruna; Turgut Uyar, şiir ve yaşamın, zamanın cenderesine sıkışmış o sıkıntısı hakkında iki çift lafı var bu metinlerin. Ve elbette Turgut Uyar’ın.

“Bütün gün denize baktım. Şimdi tuhaf bir sıkıntı duyumsuyorum içimde. Denize bakmakla sıkılmak arasında bir bağ var herhalde. Çünkü sonsuzluk duygusu veriyor insana deniz; gökyüzü de bozkır da… Sonsuzluk duygusunun yarattığı hüzündür duyumsadığım bu sıkıntının diğer adı. (…)

Ben denizi şimdi gördüm çünkü bozkırdan geldim[3]

Turgut Uyar’ın Dizeleriyiz

Kolektif

 Bence Kitap


[1] Turgut Uyar, “Geyikli Gece” şiirinden.

[2] A.g.e., s. 9.

[3] A.g.e. s. 67.