Platon’un diyalogları onun kullanmış olduğu kavramlar ve düşünceleri dile getirme biçimlerine bakılarak, Platon yorumcuları tarafından şu şekilde sınıflanır: Gençlik Diyalogları, Geçiş Diyalogları, Olgunluk Diyalogları, Yaşlılık Diyalogları. İşte, Phaidon ve Menon Platon’un geçiş diyalogları arasında yerini almaktadır.

Platon, Phaidon’da Sokrates’in ağzından “ruh-beden ikiliği”, “ruhun ölümsüzlüğü” gibi konuları ele alır. (Unutulmamalıdır ki, Platon henüz semavi dinlerin olmadığı ve pagan inanç biçiminin hâkim olduğu bir dünyada bahsi geçen tartışmaları ele almıştır. Dolayısıyla okuma yaparken, bu durumun gözden kaçırılmaması gerekir.) Bu düzlemde, Platon söz konusu metinde ‘İdealar Öğretisi’ ile paralelliğinde Ruh’un insanın ölümsüz, bedenin ise gelip geçici yönüne denk düştüğünü belirtir. Beden ruh için bir hapis olup ölüm gerçekleştiği vakit ruh zincirlerinden kurtulur ve özgürlüğünü elde eder.

Menon diyaloğunda ise o,  “Erdem öğretilebilir mi?” sorusunu ele alıp erdem konusunu işler. Tüm bunlara ek olarak, her iki diyalogda Platon ‘Anımsa Öğretisi’ ile aklın gerçekten var olanlara karşılık geldiğini savunduğu İdealar’ın bilgisine nasıl sahip olduğumuzu gösterir. Menon’da vermiş olduğu meşhur köle örneği ile anımsama yoluyla bilgilerimizin nasıl gün yüzüne çıkabildiğini somut bir şekilde ele alır.

İşte, Platon’un epistemolojisini ve ruh-beden ikiliğine ilişkin görüşlerini merak edenler için Phaidon ve Menon tam da doğru adres!

Phaidon ve Menon

Platon

Çeviren: Ahmet Cevizci

Gündoğan Yayınları