Bir arkadaşım tarafından editörlüğü üstlenilen Mecburiyet’le bu sayede tanıştım. Stefan Zweig’e ait olan yapıtı okurken kafamda çeşitli soru işaretleri oluşmadı desem yalan olur. Özellikle Bir Yüreğin Ölümü kitabındaki anlatımıyla beni kendine çeken Zweig, anlatım ve ruh çözümleri açısından okuyucuya geniş doneler veriyor. En azından ben okurken karakterlerin hislerini dolu dolu kendimde hissetmiştim.  

Bu kitabında ise biraz farklı olarak bu adam neden böyle davranıyor sorusunu sık sık tekrarladım ana karakter için açıkçası. ‘Hükmedici bir güç’ tarafından dayatılan bir mecburiyet, kişinin inandıklarına ters düşse dahi somut bir belge yüzünden kendini sorumlu hisseder mi? 

Sanırım ben kitapta Ferdinand ve Paula karakterleri arasında kendimi en çok Paula’ya yakın hissettim. Sadece hemcinsim olduğu için değil bunun dışında duruşundan vazgeçmediği hatta ateşli bir şekilde düşüncelerini savunmaya devam ettiği için.  

Metinden biraz bahsedecek olursak; Ferdinand ve Paula, ülkelerinde başlayan ve kendilerinin inanmadıkları savaştan kaçarak İsviçre’ye yerleşerek burada özgürce yaşamayı ve söz konusu ne olursa olsun bir insanın canına kast etmemeyi seçen bir çift. Fakat savaş bir gün onların da kapısını çalacak ve Ferdinand’ın askere gelmek mecburiyetinde olduğunu yazan bir kâğıt parçasıyla hayatlarına kâbus gibi çökecektir.  

Bu noktadan sonra Ferdinand ile Paula arasında geçen çekişmeye tanık oluyoruz. Aslında savaşa inanmayan ve özgürlükleri için İsviçre’ye göç eden Ferdinand, birdenbire bu ‘mecburiyet’ kavramı altında ezilmeye ve çağrıya uyarak ülkeye geri dönmeye karar verir. Kitapta Ferdinand’ın mecburiyetini temsil eden kâğıtla yüz yüze gelmesi ve bundan sonraki karar verme aşamasına tanık oluyoruz. Zweig’in kitaplarında görmeye aşina olduğumuz o ruhsal çözümlemeler, bireyin kendi içindeki sorgulamalarına gel gitlerini okuyarak düşünce girdabının içinde buluyoruz kendimizi. Ferdinand’ın en sonunda alacağı kararı, kendi iç hesaplaşmasından çıkacak sonucu büyük bir keyif ve merakla okudum.   

Keyifli okumalar… 

Mecburiyet 

Stefan Zweig 

Çeviren: Asena Gülşah İşbitiren 

Düzyazı Yayınevi