Döneminin insancıl yazarlarından biri olan Stefan Ziweig, etkili bir anlatımın yanı sıra çağı, çağının insanını en iyi anlayan ve anlatan yazarlardandır. Gerek trajik bir biçimde biten özel hayatı, gerekse yazdığı eserlerde hep çağına ait duygu, düşünce ve insan öyküleri sunar. İşte bu öykülerden biri olan Kitapçı Mendel kitabıyla da bu hayatlara ve çağımıza, kendimize yolculuk yapmamızı sağlıyor.

Bazı hayatlar vardır, kendine dönüktür; dışarıdan bakıldığında anlamsızdır, ruhsuzdur, sıkıcıdır, hiçbir eğlencesi yoktur. Bazı hayatlar vardır, anlaşılmazdır. Bizler ne dersek diyelim, nasıl düşünürsek düşünelim, o hayatlar değişmez ve kendine dönük yaşamlarına devam ederler. Aradan yıllar geçer ama o hayatlar sanki hiçbir şey olmamış, şehrin ortasından şehri seyreden heykeller gibi yaşamlarına devam ederler. Bazı hayatlar vardır, artık kendi hayatlarında kurumsallaşmışlardır.

Bizler ne yaparsak yapalım onları alıp başka bir hayatta yaşatamayız. Onlar varoluşlarını bu hayata borçludur ve hayatlarının tek gerçek anlamı da budur. Hayat sanki burada başlamış ve burada bitecektir. Bin yıldır durmadan, sıkılmadan aynı işi aynı mükemmellikte yapar gibidirler. Sanki hiç duyguları yoktur, bu dünyanın bir esiri gibi yaşamlarına devam ederler. Hiç başka bir yaşam, başka bir yer, başka bir dünya düşünmemiş, düşlememişlerdir. Başka hiçbir yerde yaşayamaz, başka hiçbir işte çalışamaz,  nefes bile alamazlar. Başka hiçbir yerde özgür değillerdir.

Dünya değişir, şehirler, sokak, evler, insanlar? Her şey değişir, onlar bunun farkında bile değil gibidir; hayatlarına hiçbir şey olmamış gibi devam edebilirler. Ülkeler, sınırlar, isimler, her şey değişse de onlar kendi hayatlarına gömülüp yaşarlar. Onlar tüm özgürlüklerini kendi yaşamlarına borçludurlar ve tüm enerjilerini, oksijenlerini buradan alırlar. Hayatlarını değiştirmeye katlığınızda ise, sanki sürgüne gider gibi her şeylerini kaybedebilir, tüm yaşam enerjilerini yitirirler. Yeni bir dünya onlar için ölümdür.

Bazı hayatlar vardır; arılar, karıncalar gibidirler. Dış dünyada ne değişirse değişsin kendi hayatlarını yaşamak dışında hiçbir şey düşünmezler, kendi hayatları için savaşırlar ve onun için ölürler? Bazı hayatlar vardır; yaşadıklarını kimse fark etmeden aramızdan ayrılıp giderler.

Kitapta şu öyküler yer alıyor: ?Geçmişe Yolculuk?, ?Kitapçı Mendel?, ?Karlarda?, ?Unutulmayacak Bir İnsan?, ?Yürüyüş?, ?Acaba O muydu??, ?Alacakaranlıkta Bir Öykü?, ?Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu?, ?Bir Yaz Öyküsü?, ?Yalnız İki İnsan?.

Yazılan tüm öyküler bizi insanlık coğrafyasında bir yolculuğa doğru sürüklüyor. Kimi zaman hiç yaşanmasaydı, kimi zaman keşke dediğimiz bir yolculuğa. Ziweig öykülerinde bize insana dair birçok duygu ve duruma taşıyor, onda insan canlı, elle tutulur bir hâl alıyor ve her yönüyle yaşamımıza sokuluyor.

Kitapçı Mendel

Stefan Ziweig

Çeviren: Ahmet Arpad, Burhan Arpad

Yordam Kitap