Zülfü Livaneli değeri anlaşılmamış aydınlardandır. Livaneli; film, roman, senaryo ve müzik alanlarında nitelik üretim yapan bir aydın. Üstelik siyasetçi kimliği ve günlük köşe yazarlığı yaptığı dönemlerde de bu özelliklerinden ödün vermemiştir.

Livaneli, “Engereğin Gözü” romanında, kul-efendi ilişkisini ve iktidar ateşinde hırs, hayal ve acıya kavrulanların psikolojisini ele alıyor.

Harem ağasının gözünden anlatılan hikaye, kulunun gözünde nesnel şartlara göre, sürekli değişen bir efendiyi anlatıyor. Efendi yani padişah, ilk olarak doğaüstü bir varlık olarak görülüp tasvir edilirken, iktidarını kaybetmesiyle birlikte aşağılık bir varlık haline dönüşüyor. Kul yani haremağası, iktidarını kaybeden efendisiyle konuştukça bu kez onun insan tarafını da görüyor ve tüm sıradan insanlar gibi efendisinde var olan hataları, eksiklikleri ve erdemleri fark ediyor. Bu kez de efendisinin bu özelliklerinden etkileniyor.

Değişen şartların insan psikolojisi üzerindeki muazzam etkisini işleyen eser, iktidar hırsının kişi benliği üzerindeki yakıcılığını da sayfalarından okura ulaştırıyor. yalnızca efendilerin değil, bir kul olan haremağasının da birden bire iktidarı umut etmesiyle girdiği yeni psikolojik hali, kendini bir böcek görürken birden bire insanları kaderlerine hükmetmenin şehvetine kapılmasını okuyoruz.

Roman, zaman ve kişi ismi vermezken hikayenin büyüsüyle okuru 17. yüzyıl Osmanlı tarihine merak duymaya da itiyor. Anlatı içinde serpiştirilen tarihi detaylar, dönem tarihine olan merakı kamçılamayı başarıyor.

Eserin dili ise adeta bir Türkçe ziyafeti gibi. Kahramanın gözünden aktarılan hikayenin dili 17. yüzyıl düşünce yapısına bizi yaklaştırmayı başarıyor, üstelik bu olurken adalı bir dil değil duru bir Türkçe ile edebiyat zevkine varabiliyoruz.

İlk olarak “Engereğin Gözündeki Kamaşma” adıyla çıkan kitap daha sonra yazar tarafından değiştirilerek “Engereğin Gözü” oluyor. Yazarın, kitap ismini değiştirmesine etki eden neden ise kendisine ulaşan okuyucuların ‘kitabını adını unutuyoruz’ yakınmaları olmuş.

Engereğin Gözü

Zülfü Livaneli

Doğan Kitap