Bizi “Herkes için tarih” iddiası ve kalabalık kapağıyla karşılayan kitap, popüler kültür ve felsefe alanlarında uzmanlığı olan tarihçi Tom Head’ın başarılı kalemiyle bize ulaşıyor. Dünya tarihini kısa ve öz şekilde ele alıp hızlı tüketime uygun hale getirmek maharet isteyen bir iştir. Yazar bunu başarıyor.

Bu kitabı bize okullarda okutulan tarih kitaplarımızın sınırlılığı dâhilinde değerlendirmek daha doğru olur. Hayatımız boyunca formal eğitimde karşımıza çıkan tarih bilgisini genişletmek informal öğrenmeyi çağrıştırıyor. Ve informal öğrenme, okullarda verilen şablon eğitiminin yanında daha çok zaman, emek ve vizyon gerektiriyor. Kendi tarih bilgisine emek verecek olanlar için başlangıç kitabı niteliğinde düşünülen eser, ismiyle bu misyonu zaten yüklenmiş durumda: Dünya Tarihi 101. 101 kodu bilindiği gibi,  diğer dönem 102 kodu alıp sonraki sene 201 koduyla servis edilen üniversite derslerine bir gönderme niteliği taşıyor. Yani kapak bize kısaca diyor ki, Dünya Tarihi okumaya başlayacaksan yani daha yolun başındaysan doğru adrestesin.

Okullarda öğretilen tarihe geri dönecek olursak, tarihin yanlı ve bilinmeyen kısımlarına dokunuyor kitap. Örneğin biz tarih dersinde Hititleri öğreniyoruz peki ama Olmeklerin antik dünyasına girebiliyor muyuz? Ve ya guptaların idaresindeki Hindistan’ı, Japonya birliğini veya Kordoba halifeliğini hiç duyduk mu? İşte bu kitap, okulda gördüğümüz tarih bilgisinin sınırlarını aşmasıyla müstesna ve kitap bölümlerine akıllıca yedirilmiş alıntılarıyla özgün bir eser. Örneğin “ Bir zamanlar dünyanın yetmediğine şimdi bir mezar yetecektir” diye hayat dersi veren Büyük İskerder’den “Şimdiye dek ailemin hiçbir mensubu isteklerime uymadı” diye serzenişte bulunan Hitit kralı 1. Hattuşili’e dek alıntılar içeriyor kitap. Her alıntı, konusuyla uyumlu bir şekilde, bölümüne bakış açısı getirmeyi hedefliyor. Eski tarihten günümüz olaylarına dek uzanan kitap, kısa kısa konuları hap misali önümüze koymasıyla bu konuları kavramayı kolaylaştırıyor. Bu kolaylaştırmanın birinci sebebi başarılı hikâyeleştirmeler oluyor. Tarih konularını akıcı bir dille bize ulaştıran yazarın hikâyeleştirme gücü okunabilirliği arttırıyor. Zaten Rudyard Kipling ne demiş?

“Tarih, hikâyeler şeklinde öğretilseydi asla unutulmazdı.”

Dünya Tarihi 101

Dr. Tom Head

Çeviren: Ilgın Yıldız

Say Yayınları