Dönüşüm, Kafka?nın popüler bir uzun hikâyesidir. Kitabın yalın dili, anlatılmak istenenin derin oluşundaki tezat beni çok etkiledi.

Öykü, ana karakter Gregor Samsa?nın bir sabah kendini dev bir böceğe dönüşmüş olarak uyanması ile başlar. Samsa ailesinin geçimini gezici bir pazarlamacı olarak ağır bir şekilde çalışarak sağlamaktadır. Grete, Gregor’un küçük kız kardeşi ve dönüşümden sonra bakıcısıdır. Başlarda Grete ve Gregor’un iyi bir ilişkisi vardır ancak zamanla bu ilişki azalır. En başta onu beslemek ve odasını temizlemek için Grete gönüllü olsa da öykü ilerledikçe daha sabırsız olup inadına ve kasıtlı bir biçimde odaya pis yemekler getirir. Keman çalar ve konservatuvara gitme hayalleri kurar. Gregor da bu hayali gerçekleştirmek için çalışmaktaydı ve Noel arifesinde bunu açıklayacaktı. Gregor’un dönüşümünden sonra aileye gelir sağlamak için bir dükkânda tezgâhtar olarak çalışmaya başlar. Öykünün başında sempatik gözüken karakter zamanla bu sempatisini kaybeder.

Gregor’un babasının Gregor’un patronuna büyük bir borcu vardır. Bu yüzden Gregor işinden nefret etse de ayrılamaz. Bay Samsa, Gregor’un çalıştığı zamanlarda tembel ve yaşlıdır. Ancak dönüşümden sonra Gregor para kazanamadığı için çalışmaya başlar.

Oğluna çok düşkün gibi gözüken anne Samsa, dönüşümden sonra ilk önce onu tiksindirici bulandır.

Samsa ailesi gelir elde etmek, birlikte yaşamak için üç kiracıyla anlaşırlar. Ancak kirliliğe dayanamazlar. Gregor’u fark edip olağanüstü büyüklükte bir böcek olduğuna inanırlar ve aileyi dava açmakla tehdit ederler.

Hikâyenin sonunda, böcek Samsa çöp içinde yemek ararken ezilerek ölür, gider.

Bu hikâyeyi okuduktan sonra aslında böceklerin de kendi doğasında bir yaşam hakkına sahip olduklarını, ancak insan toplumunun getirdikleriyle onlara beraber yaşanılması tahammül edilemez yaratıklar olarak yargıyla yaklaştığımızı düşündüm. Her bir canlının doğa içinde yaşam özgürlüğü, herbirinin ayrı ayrı bir yaşam nedeni olduğuna inanıyorum. Kafka, öyküsünde toplumun farklı olana yaptığı muameleyi vurgulamış. Ana karakteri, yaşamdan kopmanın verdiği yalnızlık ve gelecekten herhangi bir şey umut etmemek düşüncesi etrafına yerleştirmiş. Gregor Samsa?ya, hikâyede hiçbir etiket yapıştırılmamıştır. Dönüşümden sonra çevresinin onu bir böcek gibi ne kadar kolay kurban edebileceği ve ondan duyulan tiksinme anlatılmıştır.

Çok büyük bir keyif ve düşünce bombardıma ile okudum Dönüşüm?ü.

Toplumun direttiklerinden farklı olanı, güçsüz olanı nasıl alaşağı ettiğinin çok güzel bir özeti Dönüşüm.

Dönüşüm

Franz Kafka

Çeviren: Ahmet Cemal

Can Yayınları