Aksenti İvanoviç, kırk iki yaşında, yalnız başına yaşayan, yedinci dereceden fakir bir memurdur. Zengin genel müdürünün kızına hadsizce âşık olur. Bu yüzden müdürü tarafından uyarılır; ama İvanoviç?in tek taraflı aşkı kendi dünyasında âdeta sapkınlığa dönüşmüştür. Kendince çıkarımlarda bulunur. Yavaş yavaş gerçeklerden uzaklaşıp kendi çıkarımlarının dünyasında yolunu kaybeder. Kendini kaybettiği sırada özünü bulduğunu zanneder. Aslında o bir kraldır. Kimse farkında değildir; ama o, İspanya kralıdır. Adamlarının gelip kendisini alacağı günü beklemektedir. Beklediği adamlar onu alır. Akıl hastanesinde işkence görür. Kendi cümleleriyle hayatı özetlemektedir: ??Ah şu insanlar! Onların hemcinslerine yaptığını canavarlar bile yapmaz.??

Nikolay Vasilyeviç Gogol, eserinin satır aralarına özdeyiş niteliğinde cümleler yerleştirmiş: ??Ya şu yurtsever geçinen yüksek rütbeli, kravatlı, smokinli şarlatanlara ne demeli? Onların gerçekten size hizmet etmek için mi bu makamlara geldiğini sanıyorsunuz? Onlar nabza göre şerbet vermeyi çok iyi bilirler? Para için değil babasını, dinini bile satar bu sözde yurtseverler. Hırs bürümüştür gözlerini?.?

Not: Kitap üç öyküden oluşmuştur. Diğer iki öykü ??Palto?? ve ??Burun?? dur.

Bir Delinin Hatıra Defteri

Gogol

Çeviren: Ali Çankırılı

Karizma Yayıncılık