Günümüzde de kültür mozaiğine sahip olan, Hatay ilinin merkez ilçesi Antakya altında antik dünyanın en meşhur şehirlerinden, Helenestik Selevkos İmparatorluğu’nun başkenti olan ve ilerleyen yıllarda Roma ve İskenderiye’den sonra Roma imparatorluğu’nun üçüncü büyük şehri haline gelen Antiokheia’nın kalıntıları yatar. Sayısız deprem ve savaş gören bu şehir Bizans, Emevi ve Abbasi dönemlerinde de askeri ve idari bir merkez olarak önemini sürdürmüştür. Antiokheia on birinci yüzyılda, Norman asıllı Haçlıların 150 sene boyunca yönettiği bağımsız kontluğun merkezi olmuştur.

Asi’deki Antakya: Mozaik Şehrindeki İlk Araştırmalar, Princeton Üniversitesi Antakya Kazıları Fotoğraf Arşivini içermektedir. Bu fotoğraf sergisinde yer alan fotoğrafların çoğu 1930’larda gerçekleştirilmiş ve Hatay’a ün kazandıran bir kültür mirası olan mozaiklerin ortaya çıkarıldığı kazılardan kareler oluşturmaktadır. Mozaiklerin kapsamlı belgelenmesi ile tanınan arşiv aynı zamanda 1932-40 yılları arasında yapılan kazıların detaylarını da bize fotoğraflar ve açıklamalarla anlatıyor.

Mozaik sanatının ucundan da olsa ilgilenen biri olarak; arşivdeki fotoğraflar siyah beyaz olmasına karşılık kazılardan çıkan İsa’dan Önce ve İsa’dan Sonraki dönemlere rastlayan eşsiz mozaiklerin karşısında hayranlığımı dile getirecek söz bulamıyorum. İnanılmaz! Büyük evlerin, konakların avlularında, salonların tabanlarında, duvarlarında kullanılmış olan muhteşem mozaikler, zamanın günlük yaşamını yansıtmanın yanı sıra mitolojik tanrıları ve yaratıkların tasvirini içeriyor.

Anadolu Medeniyetler Araştırma Merkezi direktörü ve Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyesi Scott Redford tarafından derlenen bu araştırma kitabında birçok önemli ismin de arşiv ve derleme hakkında yazılarını görebilirsiniz.

Ayrıca Mustafa Kemal Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinden Hatice Pamir’in 2002-12 yılları arasında yaptığı ve halen devam eden arkeolojik çalışmalara ait makalesini de bulacaksınız.

Tüm mozaik sanatçılarına, sevdalılarına ve araştırma meraklılarına, arkeoloji ve sanat tarihi öğrencilerine, mimarlık öğrencilerine ışık tutacak çok değerli ve özel bir kaynak olduğunu söylemek isterim.

Asi’deki Antakya: Mozaik Şehrindeki İlk Araştırmalar

Derleyen: Scott Redford

Çeviren: Azer Keskin, Tuna Şare

Koç Üniversitesi Yayınları