Umberto Eco?nun Harvard Üniversitesi?nde sunduğu altı konferans metninden hazırlanmış bir kitap, Anlatı Ormanlarında Altı Gezinti.

Eco kitapta anlatıcıyı, anlatı zamanını, mekânı, okuru, olay örgüsünü, öykü ve söylemi çeşitli yazarlardan örnekler vererek anlatıyor.

Okurun söylenmeyen boşlukları nasıl doldurduğunu irdeliyor, öyküde yavaşlıkla oyalama sanatını karşılaştırıyor, okurun her zaman metnin hızıyla işbirliğine giremeyebileceğini belirtiyor.

Italo Calvino?nun, anlatıda hızlılığı övdükten sonra şu uyarıda bulunduğunu yazıyor:

?Hızlılığın kendi içinde bir değer olduğunu söylemek istemiyorum: Anlatısal zaman geciktirici, çevrimsel veya durağan olabilir? Hızlılıkla ilgili bu savunmada, oyalanmanın zevklerini yadsımayı düşünmüyorum.?

?Flashback? (geriye dönüş) veya ?flashforward? (ileriye sıçrayış) ile metni geliştiren bir yazarın etkileyici bir anlatı dili oluşturabileceğinin altını çiziyor, Eco.

Gerard de Nerval?in Sylvie öyküsünün çözümlemesini yapan Marcel Proust?un şu sözlerine yer veriyor, kitapta:

?Okur nerede bulunduğunu, şimdiki zamanın mı yoksa geriye dönüşün mü söz konusu olduğunu görmek için her an geriye, önceki sayfalara dönmek zorundadır. Sis etkisi öylesine egemendir ki okur çoğu zaman bu zorunluluğu yerine getiremez.?

Eco ?Bir anlatı metninde olay örgüsü bulunmayabilir, ancak öykünün ve söylemin bulunmaması mümkün değildir? dedikten sonra soruyor: ?Yalnızca öyküden oluşan ve hiçbir olay örgüsü bulunmayan metinler varsa, Sylvie gibi yalnızca olay örgüsünden oluşan ve bir öyküsü bulunmayan metinlerin olması da olanaklı mıdır??

Hayal ürünü bir olayı anlatırken gerçek dünyayla ne kadar uyumlu olması gerektiğini tartışan yazar, Kafka?nın Değişim?inden örnekler vererek fantastik öyküde gerçeklik ilişkisinin nasıl kurulabileceğini gözden geçiriyor.

Yazma konusuna kafa yoranlar için Umberto Eco?nun bu kitabı önemli bir yol gösterici.

Anlatı Ormanlarında Altı Gezinti

Umberto Eco

Çeviren: Kemal Atakay

Can Yayınları