?Çalmadan, çırpmadan bize ekmeğimizi verenleri aç, bizi giydirenleri donsuz bırakmadan yaşamayı istemek bu kadar güç, bu kadar mihnetli, hatta bu kadar tehlikeli mi olmalı idi.?

Bu sözler edebiyatımızın usta kalemi Sabahattin Ali’ye ait. Ve ben ardımda bir söz bırakmak istesem ancak bu kadar doğru, ancak bu kadar gerçekçi ve ancak bu kadar samimi bir söz olsun isterdim.

Bu yazıya defalarca başladım. Defalarca yazdım, defalarca sildim. Ne yazdıysam beğenmedim, ne yazdıysam kurcaladım durdum. Onun romanlarından özellikle de Kürk Mantolu Madonna‘dan ne kadar çok etkilendiğimi, bu romanın içimde nasıl fırtınalar yarattığını anlatmak istedim. Onun ne kadar duygusal, ne kadar kırılgan biri olduğunu, hüznünü, sitemini, yorgunluğunu, mücadelesini yazıya dökmek istedim, ama sağ olsun kelimeler bir araya gelip de bana hiç yardımcı olmadılar. O yüzden sözü onu A’dan Z’ye anlatan bir kitaba bırakmaya karar verdim. Sevengül Sönmez’in A’dan Z’ye Sabahattin Ali kitabına.

Sabahattin Ali’yi yakından tanımak isteyenler için bir başucu kitabı bu. Çocukluğuna, gençliğine, yaşamına, edebi kişiliğine, arkadaşlarına, ailesine, davalarına, yaşam mücadelesine dair birçok şeye titizlikle yapılmış bir araştırmayla şahitlik edebileceğiniz biyografi niteliğinde bir kitap. Kitap aslen Sabahattin Ali’ye dayanıyor, ancak okuyucuya o döneme yakından tanıklık etme imkânı da sunuyor. Ben şahsen, bir şahıs ansiklopedisi niteliğindeki çalışmanın en çok bu yönünü sevdim. Fotoğraflar, belgeler, gazete kupürleri, mektuplar kitaba ayrı bir zenginlik katmış, döneme ait ipuçlarını yakalamak için birebir. Ayrıca Sabahattin Ali’nin arkadaşlık ettiği sanat çevresinden birçok ünlü ismi de yakından tanımak mümkün.

Kırk bir yıllık kısa ömrüne üç roman, beş öykü, bir de şiir kitabı sığdırdı Sabahattin Ali. Bunun yanı sıra aralarında Markopaşa, Alibaba, Tan gibi yayınların da bulunduğu birçok yayında muhalif kalemini konuşturdu. Tüm bunları yaparken hakkında açılan davalardan, yapılan suçlamalardan, hapislikten, belki de kendini bir türlü anlatamamaktan yorgun düşen ve ona “Böyle kepaze hayatı sürüklemekten yoruldum” dedirtecek kadar acı veren bir hayattı bu. Ve bu hayat 1948 yılında yurtdışına kaçmak isterken kurban gittiği bir cinayetle son buluverdi. Neyse ki ardında onu bir nebze olsun anlayacağımız romanlar, öyküler, şiirler bıraktı. Eğer çocukluğundan ölümüne onu daha yakından tanımak, yaşadığı dönemi daha iyi anlamak istiyorsanız Sevengül Sönmez’in A’dan Z’ye Sabahattin Ali kitabı sizlin için çok iyi bir kaynak olacak.

A’dan Z’ye Sabahattin Ali

Sevengül Sönmez

Yapı Kredi Yayınları